İstanbul Beykoz’daki 285 yıllık tarihi İshak Ağa Çeşmesi, usulsüz bir müdahaleyle yerinden sökülerek yerine mermer bir kütle yerleştirildi. Vakıflar ve belediyeler arasında tartışmalara yol açan olayın perde arkasında, tarihi mirasın nasıl büyük bir tehlike atlattığı gözler önüne serildi.
İstanbul’un Beykoz ilçesinde bulunan ve 1741 yılından günümüze kadar ulaşan tarihi İshak Ağa Çeşmesi, orijinal silindir gövdesi ve tarihi kitabesiyle birlikte usulsüz bir şekilde yerinden kaldırılarak yerine özgün formundan uzak, sıradan bir mermer kütle yerleştirildi.
Yok edilmek istenen tarihi çeşme, Osmanlı döneminde İstanbul Gümrük Emiri İshak Ağa’nın Beykoz’a miras bıraktığı üç önemli eserden biriydi. Yalıköy Serbostan Mustafa Ağa Camii önünde yer alan yapı, diğer iki çeşmeden farklı olarak sütun çeşme formuna sahipti. Üzerinde gül motifi ve üç satırlık bir kitabesi bulunan silindirik gövdesiyle, Beykoz’un karakteristik sivil mimarisinin en güzel örnekleri arasında gösteriliyordu.
Restorasyon İlkeleri Ayaklar Altına Alındı
Koruma ve restorasyonun en temel kurallarından biri olan “özgün malzemeyi koruma” ilkesinin hiçe sayılması, kamuoyunda büyük bir tepkiye yol açtı. Vakıflar Genel Müdürlüğü mülkiyetindeki bu denli önemli bir eserin nasıl bu kadar kolay yerinden sökülebildiği sorusu akıllarda soru işaretleri bıraktı.
Tepkilerin artması üzerine Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından yapılan açıklamada, söz konusu restorasyon uygulamasıyla ilgilerinin bulunmadığı ve durumdan İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin (İBB) sorumlu olduğu iddia edildi. Ancak İBB tarafından bölgede yapılan incelemeler, gerçeğin çok daha farklı olduğunu ortaya koydu.
İBB Miras Ekipleri Felaketi Önledi
Yapılan araştırmalar sonucunda tarihi çeşmenin, Beykoz Yalıköy Mahallesi muhtarı tarafından söktürüldüğü anlaşıldı. Muhtar Necmi Gösterit, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, “Eski bir çeşmeydi, yıktırdık; yerine mahallemize yakışan, pırıl pırıl güzel bir çeşme yaptırdık. Eski parçaları da mermerciye verdik. Yeni çeşmeyi neden kaldıralım, niye koyalım eski sütunu?” ifadelerini kullanarak duruma şaşırtıcı bir yaklaşım sergiledi.
Konuyla ilgili açıklama yapan İBB Genel Sekreter Yardımcısı ve İBB Miras kurucularından Mahir Polat, tarihi esere yapılan müdahalenin tamamen izinsiz olduğunu belirtti. Olayın üç ay önce İBB Miras ekipleri tarafından tespit edilerek tutanak altına alındığını ve yerinden sökülen orijinal çeşmenin koruma altına alındığını bildiren Polat, ocak ayında düzenlenen tutanağı da kamuoyuyla paylaştı.
Mahir Polat sözlerini şu şekilde tamamladı:
“İBB Miras, sorumlulara durumu bildirdi. Ekiplerimizin sahada hızlı ve kararlı müdahalesi olmasaydı, süreç bu değerin tamamen yok olmasıyla sonuçlanacaktı. Çeşmenin özgün parçaları bugün güvendedir. Eseri tekrar şehre kazandırmak için Koruma Kurulu’nun kararı beklenmektedir.”
MURAT TÜZEL
CHP İstanbul İl Başkanlığı
Turizmden Sorumlu Komisyon Başkanı
Şişli Kent Konseyi Turizm Komisyon Başkanı
Dünya Seyahat Gazetecileri ve
Yazarları Federasyonu Üyesi
No responses yet